Van onderzoek naar de praktijk: muziek als medicijn in jouw zorgomgeving

Muziek inzetten in de zorg klinkt eenvoudig. Maar wat werkt nu écht, wanneer werkt het, en hoe zorg je dat het op de werkvloer ook daadwerkelijk gebruikt wordt? In de webinar “Van onderzoek naar de praktijk – Muziek als medicijn in jouw zorgomgeving” nemen we je mee van wetenschappelijke inzichten naar praktische implementatie — met voorbeelden uit ziekenhuizen én ervaringen van de werkvloer.

In deze blog delen we alvast de belangrijkste highlights, zodat je snel ziet waarom deze webinar de moeite waard is om terug te kijken.

Waarom muziek in de zorg meer is dan “een playlist aanzetten”

In de webinar benadrukt arts-onderzoeker Michel Koopmans (Erasmus MC / Music as Medicine Foundation) dat het in onderzoek niet gaat om achtergrondmuziek of live muziek, maar om actief luisteren: bijvoorbeeld 2–3 keer per dag 20–30 minuten, met focus op de muziek (vaak via koptelefoon/oortjes).

Belangrijk: de voorkeur gaat uit naar favoriete muziek van de patiënt. Het bekende “Mozart-effect” (klassiek zou voor iedereen het beste zijn) is losgelaten: persoonlijke voorkeur blijkt juist cruciaal.

De “Big Five”: waar muziek aantoonbaar bij kan ondersteunen

De onderzoeksgroep van het Erasmus MC focust op vijf uitkomsten die in veel zorgsettings terugkomen; de zogeheten Big Five:

• Pijn

• Angst

• Stress

• Slapeloosheid

• Delier 

  
  

In de webinar wordt uitgelegd dat er veel (internationale) studies zijn, waaronder gerandomiseerde onderzoeken en meta-analyses, die effecten laten zien op deze uitkomsten. De nuance is belangrijk: het gaat om gemiddelden op groepsniveau, niet om “muziek lost alles op bij iedereen”.

3 concrete onderzoeksinzichten die je bijblijven

1) Minder pijn, en mogelijk minder (zware) pijnmedicatie

Michel noemt dat in meerdere reviews is aangetoond dat muziek kan helpen bij pijnvermindering. In de webinar wordt een gemiddelde daling genoemd van 1,2 tot 2,3 punten op een pijnschaal van 10, en dat dit gepaard kan gaan met minder gebruik van opiaten (morfine-achtige pijnstillers).

2) Minder angst, soms vergelijkbaar met medicatie

Vooral rondom operaties (perioperatief) wordt een duidelijk effect op angst beschreven. In de webinar wordt zelfs genoemd dat actief muziek luisteren in sommige situaties een vergelijkbaar effect kan hebben als een rustgevende pil — wat het extra relevant maakt voor patiëntcomfort en passende zorg.

3) Delier: veelbelovend bij kwetsbare patiënten

Delier (acute verwardheid) is ingrijpend voor patiënt én zorgteam. In de webinar wordt besproken dat muziek kan bijdragen aan oriëntatie en rust, en dat in een grote review een forse afname wordt genoemd — “bijna de helft minder” risico op delier in bepaalde contexten.

Van bewijs naar routine: waarom implementatie vaak de echte uitdaging is

Een sterk onderdeel van de webinar is het eerlijke gesprek over implementatie. Michel benoemt de bekende “clinical implementation gap”: het kan gemiddeld 15–17 jaar duren voordat nieuwe kennis breed wordt toegepast.

Tegelijk zijn er stappen vooruit: in de webinar wordt genoemd dat muziek is opgenomen in een richtlijn van de Nederlandse chirurgische vereniging en dat ook anesthesiologen zijn aangehaakt.

Maar… op de werkvloer spelen heel praktische vragen, zoals:

• Wie betaalt het?

• Wat vindt ICT/IT ervan?

• Wat zegt infectiepreventie?

• Hoe regel je materiaal, beheer en beschikbaarheid (zonder extra gedoe)?

• Hoe zorg je dat gebruik niet “wegzakt” op drukke dagen?

• 
  

In de webinar deelt implementatiespecialist Babs concrete tips, zoals: betrek stakeholders vroeg, werk met een werkgroep en zorg voor twee kartrekkers (zodat het niet op één persoon leunt). En focus op de 80% die wil starten; de rest volgt vaak later.

Muziek als medicijn praktijkervaringen: Radboudumc en terugkoppeling van patiënten

De webinar bevat ook ervaringen vanuit de operatiekamers/dagbehandeling van het Radboudumc, waar Music4Five sinds 2022 wordt gebruikt (start als pilot, daarna vaste werkwijze).

Er wordt gedeeld dat medewerkers in de praktijk o.a. meer rust en ontspanning zien, en dat patiënten soms zelfs al vóór de ingreep in slaap vallen.

Ook worden resultaten gedeeld uit een recente patiëntenmeting (december 2025), waaronder:

• 90% geeft aan minder pijn of stress te ervaren bij het luisteren van muziek

• 95% ervaart een rustgevend effect

• 98% wil het bij een volgende operatie opnieuw

  
  

(Deze cijfers worden in de webinar gepresenteerd als uitkomst van interne metingen/vragenlijsten binnen de afdeling.)

Wat je ook leert: wat werkt in de praktijk (zonder extra workload)

Een belangrijk punt: muziekinterventies stranden soms niet op effect, maar op uitvoering. In de webinar wordt uitgelegd waarom een oplossing in de zorg o.a. eenvoudig, veilig en schoonmaakbaar moet zijn, en waarom “even een telefoon met Spotify” in een zakelijke/klinische setting niet zomaar kan (o.a. rechten/gebruik en praktische risico’s).

Music4five wordt in de webinar beschreven als een autonoom device (koptelefoon met muziek aan boord), met eenvoudige bediening en genrekeuze voor de patiënt, geschikt voor gebruik op de OK-route en praktisch te reinigen conform infectiepreventie.

Kijk de webinar terug (als je muziek als interventie serieus wilt inzetten)

Werk je in een ziekenhuis, ZBC, ouderenzorg, revalidatie of GGZ en zoek je naar niet-medicamenteuze manieren om patiënten rust, comfort en regie te geven? Dan is deze webinar een hele compacte, bruikbare start. Je krijgt:

• heldere uitleg over wat “muziek als medicijn” wél en niet is

• de belangrijkste onderzoeksresultaten op een rij

• herkenbare implementatie-uitdagingen (en oplossingen)

• voorbeelden uit de praktijk (Radboudumc)

  
  

Tip: Kijk de webinar met collega’s (anesthesie, OK, recovery, verpleegafdeling, innovatie/kwaliteit). Dan kun je meteen de vertaalslag maken naar jullie eigen proces.

Kijk de webinar nu terug